"VAMPİR" NE DEMKTİR, NEREDEN GELİR? - 21.07.2019
Doç. Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

Altay dilailesinin en yaygın dillerinden olan Türk dilleri, ortak kökenden gelmektedir. Bu ortak kökene Ana Türkçe denir. Ana Türkçede uzun o ile sesletilen ôp- "1. yutmak 2. içine çekmek" anlamında bir kök sözcük bulunmaktaydı. Bu kökten ôpır "1. içine çeken, emen 2. yutan" anlamında bir sözcük türemiştir. Yine Ana Türkçeden ayrılarak gelişmiş olan Bulgarcada bu söz varlığını sürdürürken Bulgarcadaki değişimlerden etkilenmiştir.

Eski Bulgarcada öbür Türk Dillerinde /o-/ veya /ö-/ ile başlayan sözcükler ve fiiller /wa-/ ve /we-/ ile başlar; on = wan, öl- = wel- gibi. Bu bağlamda ôpır sözü; bugünkü Türkçenin en geniş kolunu oluşturan ve Türkiye'de de konuşulan Oğuzcada kısalan o'dan dolayı > obur, eski Bulgarcada > *wapır olarak varlığını sürdürmüştür. Büyük olasılıkla Tuna Bulgarcasından Macarcaya, oradan da yakınındaki Slav dillerine alınmış olmalıdır.

Tuna Bulgarcasındaki *wapır sözcüğü Yunancaya geçince de, Yunan alfabesinde /b/ harfi /mp/ bileşimiyle yazıldığı için ve ayrıca Türkçedeki /ı/ harfi de Yunancada olmadığından, sözcük Yunan alfabesiyle "vampir" biçiminde yazılmak durumunda kalınır (okunuşu "vabir"), ancak zaman içinde diğer dillere de Yunancadan alınınca /mp/ bileşimi /b/ olarak değil ayrı ayrı /m/, /p/ olarak okunmuş, böylece Türkçeye de vampir olarak geri alınmıştır. Oysa şöyle bir gezip gelen vampir sözünün kökü Türkçedir ve bizdeki "obur"un ta kendisidir.

Geceleri çıkarak yaşayanları yiyen, kanını emerek öldüren varlıklara ilişkin söylentiler, birer mit olarak Türk topluluklarının yaşadığı Kafkaslarda ve Balkanlarda uzun yıllardır varlığını sürdürmektedir. Dolayısıla bu sözcüğün Türkçe kökenli olması da yadırganacak bir durum değildir.