Prof. Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

Bize, ölü olan sözcükleri diriltmenin yanlış olduğu söyleniyor. Bunların doğal ölümler olduğu söyleniyor. Eski sözcüklerin tarihten bulunup çıkarılması ve çağdaş anlamlarla kullanılması yanlışmış. Gelin bu savlara yanıt verelim...

Dil devrimi yapan ülkelerin sıklıkla başvurduğu bir yöntemdir bu. Atalarının ürettiği ve yok olup gitmiş sözcükleri bulup, dillerine kazandırmak, dillerini güçlendirmek için geçmişlerinden yararlanmak sıkça başvurulan bir yöntemdir. Almanya dil devrimi sırasında bu yola başvurmuştur. Yine Macarcada da benzer bir durum olmuştur. Ülkemizde ise Atatürk, dil devrimi sırasında bunu sıkça yapmıştır. Örneğin, 13. yy'a dek kullanılan "evren" sözcüğü, 20. yy'da diriltilmiş ve Arapça "kainat" ve Yunanca "kozmos" sözcüklerinin yerine kullanılmaya başlanmıştır.

Kaldı ki, bunu yapan yalnızca biz değiliz. Dil devrimi yaparak, dillerindeki yabancı sözcükleri çıkarmak isteyen birçok toplum, eski kaynaklara yönelmiş ve çıkardıkları sözcüklerin yerine eski ve ölü sözcükleri dirilterek koymuşlardır. Bunu çok ileriye götürerek, ölmüş bir dili tümüyle diriltenler de vardır. Örneğin İbranice... Bugün 7 milyon kişinin ana dili olarak konuştuğu İbranice, 3300 yıl önce ortaya çıktığı sanılan bir dildir. Ancak, MÖ 607 yılında Babillilerin Kudüs'ü ele geçirmesinden sonra günlük İbranicenin yerini yavaş yavaş Aramice almış ve Tevrat'ın da Aramiceye çevrilmesiyle tümüyle yok olmuştu. Romalılardan sonra tümüyle ortadan kalkmış olan İbranice, 19. yüzyıl sonunda çağdaş İbranice olarak yeniden ayağa kaldırılmış ve çağın Yahudilerince o güne dek kullandıkları Yidiş, Arapça, Rusça, Almanca gibi dillerin yerine konuşulmaya başlanmıştır. Günümüzde İsrail'in kamusal dilidir. Ayrıca İsrail dışındaki Yahudiler de İbranice bilir ve konuşur.

Önümüzde dil devrimi sırasında bu yöntemi kullanan ülkeler, hatta ölü bir dili tümden diriltmiş bir örnek dururken, bunun yapılamayacağını veya yanlış olduğunu söylemek usdışıdır. Geçmişte yok olup gitmiş sözcükler, diriltilerek (gerekirse anlamlarda küçük değişikliklerle) yabancı sözcüklerin yerine kullanılabilir. Örneğin, Dede Korkut öykülerinde geçen ve eskiden "yük taşımada kullanılan hayvan, yük taşıyıcı" anlamında kullanılan "yüklet" sözcüğünü bugün Fransızca kökenli "kamyon" sözcüğünün yerine neden kullanmayalım? Bunun önündeki tek engel, kendi kendimize koyduğumuz engellerdir.

Diğer Yazılar

Özlü Söz:

Keşfetmeyi durdurmamalıyız: Tüm keşiflerimizin sonunda başladığımız yere dönmüş olacağız ve orayı ilk defa tanıyacağız.. - (T. S. Eliot)

Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
? Çalışmak, bir cezalandırma değildir: Çalışmaktan; gayret sarfından, bir cezadan, bir sıkıntıdan, birkötülükten kaçar gibi kaçınmak, çok kötü ve tedbirsizce bir harekettir. Çalışmak, aslında, zahmetli değildir. Yalnız, tutulan işin cinsi ile,kişinin kabiliyetleri ve zevkleri arasında uygunluk olmalıdır.Çalışmak, ilk sıkıntılara ve isteksizliklere üstün geldikten sonra, enşiddetli bir zevktir. Çalışmayı ceza saymak, onun güzelliğini veiyiliklerini tanımamak, doğaya karşı haksızlık olur.