Dil Çalışmalarım

Ana Sayfa >>

Kişisel Bilgiler >>
    Özgeçmiş
    Bilimsel Yayınlar
    Atıflar
    Tasarılar (Projeler)
    Bilimsel Sunuştaylar
    Yönetilen Tezler
    Dersler
    Görevler
    Diğer Yayınlar
    Dil Çalışmalarım
    İletişim

Fizik/Fizik Eğitimi >>
    Fizik Deneyleri
    Kavram Yanılgıları
    Bilimciler
    Nobel Fizik Ödülleri
    Öğeler Çizelgesi
    Biliyor Muydunuz?

Duyurular >>

Diğer >>
    Bilgisayar
    Bilgi Yarışması
    Sormacalar
    Yararlı Bilgiler
    Güncel Bilgiler



Dil Yazılarım

ÇOK OTURGAÇLI GÖTÜRGEÇ SÖYLENCESİ - 22.11.2014
Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

1970 yıllarda bazı basın yayın kuruluşlarında yazılan yazılarda ve TDK'yi karalamak için gülünç türetimler yapmıştır. Birkaç edebiyat öğretmeninin edebiyat dergisinde karşılıklı olarak dalga geçmek için başlattığı sanılsa da bu türetimlerin kimler tarafından yapıldığı açıkça bilinmiyor ancak, kamu içinde hızla yayılmış ve bunların gerçekten TDK tarafından türetildiği sanılmıştır, hatta bugün bile öyle sanılmaktadır. TDK Başkanı ile yapılan ve Vatan Gazetesi'nde 17.05.2004 günayında yayınlanan bir söyleşide, TDK'nın "oturgaçlı götürgeç, ulusal düttürü, gökkonutsal avrat" gibi gülünç karşılıklar önermediği belirtilmiştir. Hiçbir TDK yayınında veya sözlüğünde yer almamışlardır.

Bu uydurmalar o kadar bilgisizce yapılmıştır ki, o günlerde uzmanların oluşturduğu TDK tarafından yapılmadığı çok bellidir. O kadar ki, "ütü" ve "yumurta" gibi zaten Türkçe olan sözcüklere bile karşılık uydurmaya çalışmışlardır. Yetmemiş, zaten TDK tarafından önceden türetilen ve Türkçe olan, "uçak" sözcüğüne bile karşılık uydurmuşlardır. Hatta "sosyal, şekil, zor" gibi Türkçe olmayan sözcükleri de karşılık türetirken kullanmışlardır. Bunlar bile bu sözcüklerin TDK tarafından türetilmediğinin, Türkçeleştirme akımını baltalamak için birileri tarafından uydurulup sürüldüğünü göstermeye yeter. Bilinçli olarak, Türkçede yüzlerce ek varken, yalnızca biriyle türetim yapmaya kalkarak toplumu Türkçeleştirmeden soğutmaya çalışmışlardır. Bu sözcükler, bol yinelenen ekler ve uzun tamlamalar biçiminde yapıldığından kamu tarafından gülünç bulunup TDK ile dalga geçilmesine neden olmasının dışında, dilimizdeki en güzel eklerden biri olan - geç, -gaç ekini de öldürmüştür. Bu yalanın doğruluğuna inanlar, yapılan yeni türetimlere direnç gösterme eğiliminde olup bu sözcükleri direnmelerine gerekçe olarak göstermişlerdir.

TDK'nın türettiği söylenen, ancak ilgisi olmayan sözcüklerden bazıları şunlardır:

  • Otobüs: Çok Getirgeçli götürgeç
  • Tren: Alttan ittirmeli üstten tüttürmeli çok oturgaçlı getirgeçli götürgeç
  • Yumurta: Tavuksal fırtlangıç
  • İstiklâl Marşı: Ulusal düttürü
  • Hostes: Gök konutsal avrat
  • Uçak : Gökkonut
  • Restaurant: Sosyal Otlangaç
  • Fren: Durdurgaç
  • Fotoğraf makinesi: Şekil çeken
  • Minibüs: Kaptıkaçtı
  • Zil : Zırlangaç
  • Problem : Zorlangaç
  • Flüt : Öttürgeç
  • Ütü : Alttan püskürtmeli düzelteç
  • Gitar: Çok telli çalgaç



    Diğer Yazılar

  •  
    Özlü Söz:
    Dünyada bir çok yetenekli kişiler, küçük bir cesaret sahibi olamadıkları için silinip gitmişlerdir. - (Sydney Smith)
    Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
    Biz ne Bolşevikiz, ne de Komünist; ne biri, ne diğeri olamayız. Çünkü, biz milliyetperver ve dinimize hürmetkârız. Hülâsa, bizim hükûmet şeklimiz tam bir demokrat hükûmetidir. Ve dilimizde bu hükûmet "halk hükûmeti" diye anılır. (1922)


    © Özlük Hakkı/Copyright 2003 Hasan Şahin KIZILCIK
    Öneri: 1024x768 ve üstü