Prof. Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

TDK, sözde Ahmet Yesevi Üniversitesi'nin ve Kültür Bakanlığı'nın katkılarıyla "Türk Lehçeleri Sözlüğü" diye bir sözlük yayınlıyor Genel Ağ üzerinden. Oysa bu sözlük yanlışlarla ve eksiklerle dolu. Öyle ki, birçok sözcüğün yaygın karşılıklarını değil, az kullanılan karşılıklarını veya eş anlamlıları olmadan vermekte. Kimi kez, sözcüğün anlamı başka olan sesteşinin anlamı yazılmış durumda.

Örneğin; o sözlüğe "başkan" yazar ve aratırsınız, Kazakistan Türkçesinde yer alan "başçı" sözü çıkmaz. Azerbaycan Türkçesinde yer alan "nefer" sözcüğü yoktur, aratırsanız çıkmaz ancak onun yerine "asger" sözcüğü çıkar. "Kişi" diye aratırsanız nefer sözcüğünü bulursunuz ki, yanlıştır. Asker demektir, kişi değil. Ortak sözcüklerimizden olan "yurt" sözcüğünü aratırsınız, Azerbaycan Türkçesinde sanki bu söz "yurd" olarak yokmuş gibi "vatan" çıkar. Bu sözlüğe inanan biri, Azerbaycan Türklerinin yurt sözünü bilmediğini veya kullanmadığını sanabilir. Bir sözcüğün birçok anlamı varken yalnızca birini almış durumdalar. Örneğin; "kara" yazıyorsunuz, yalnızca "toprak parçası" anlamını almışlar. Renk olan anlamı yok. "Yazı" yazıyorsunuz, yazma işi sonucunda ortaya çıkan ürün anlamı çıkmazken, paranın turanın karşısındaki kısmı anlamı çıkıyor.

Sözlükte "ekmek" sözcüğünü arattığınızda Başkurt Türkçesinde "sasiv" sözcüğü çıkmakta. Oysa Başkurt Türkçesinde "ikmak" olarak kullanılır. Yine "bildiri" sözünü arattığınızda, Türkmen Türkçesinde yer alan "çıkış" değil, "mağlumat" çıkmakta. Benzer biçimde; "töre" sözcüğünün karşılığı; Uygur Türkçesinde "tör" ve Türkmen Türkçesinde "töre" iken ikisi için de "adat" sözcüğü verilmiştir.

Son derece eksik, yetersiz ve yanlış anıklanmış bu sözlük TDK'ye yakışmamaktadır. Atalarımızın dediği gibi: "Yarım imam dinden, yarım doktor candan eder." Bu sözlükten öğrenilen sözcüklerle diğer Türklerle anlaşmak olanakdışıdır. Ayrıca diğer Türk ülkeleri ile ilgili yanlış izlenimler vermesi de cabasıdır. Bir an önce elden geçirilmeye gereksinimi vardır.

Diğer Yazılar

Özlü Söz:

Ne yazık ki, yükselmiş olmak düşmeyi önlemez. - (Victor Hugo)

Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
Medeni dünya çok ilerdedir. Buna yetişmek, o medeniyet çemberine girmek mecburiyetindeyiz...